تبلیغات
کانون تئاتر دانشگاه تربیت معلم آذربایجان

کانون تئاتر دانشگاه تربیت معلم آذربایجان
 
قالب وبلاگ
نویسنده
نظر سنجی کانون تئاتر
نظر شما در مورد گروه تئاتر دانشگاه تربیت معلم آذزبایجان چیه؟







تئاتر چیست؟

تئاتر چیست؟ آیا به سادگی می‌توان آن را تعریف كرد؟ برای پاسخ به این سؤال كه تئاتر چیست؟ تئاتر را به اعتبار كاركردش و ارزش آن می‌توان بررسی كرد. تحقیق فلسفی در ماهیت تئاتر پاسخ به این دو سؤال اساسی است:

1ـ صفات ممی‍ّزه تئاتر چیست؟

2ـ چگونه با دیگر انواع هنر، تفاوت پیدا می‌كند؟
به این سؤالات هر نسلی ترجیح داده در هر عصری به طریق خاص خود پاسخ گوید. چرا كه تئاتر پدیده پیچیده‌ای است كه وجوه مختلف آن، به اقتضای دوره‌های مختلف تاریخی مورد توجه قرار می‌گیرد. ما نمی‌خواهیم تئاتر را تعریف كنیم، بلكه فقط نشانه‌های آن را پیگیری می‌كنیم تا به «شناخت» برسیم. عمدتاً این تصور وجود دارد كه تئاتر «بازنمایی / Representation» چیزی است. بازنمایی دنیای مادی، روحانی، روانی یا اجتماعی از چیزی. این نكته به خودی خود بدیهی است. پس با این تعبیر تئاتر به یك لحاظ بازنمایی زندگی است. اگر چنین باشد، تأثیر مردم در این زندگی، محوری است. از سویی دیگر، ما می‌دانیم كه تئاتر تنها هنری است كه بدون «مخاطب» نام هنر را نمی‌توان به آن اطلاق كرد. تأثیر «مخاطب» در تئاتر دقیقاً به اندازة مفهوم «زیبایی‌شناسانه» مؤثر و مه‍ّم‌ است. دیدگاه دكتر «ساموئل جانسون» در كتاب «زندگی گری / Life of Gray» در مورد ادبیات، نزدیك به این دیدگاه دربارة تئاتر است. جانسون می‌نویسد:
«من با شادمانی موافقتم را با خوانندة معمولی اعلام می‌كنم، زیرا سرانجام عقل سلیم خوانندگان است كه به دور از شائبة تعص‍ّبات ادبی با آن‌همه ظرافتهای نكته‌بینانه و جزم‌اندیشی عل‍ّامه‌وار، باید برای افتخارات ادبی حكم صادر كند.»
امروزه و در این خط‍ّه آگاهانه و ناآگاهانه، تئاتر را از مردم دور كرده‌اند. گاه، رندانه نمایش را به جای تئاتر غالب و با دست‌آویز قرار دادن مخاطب كیفیت تئاتر را قربانی كرده‌اند. تئاتر نیازمند مخاطب است، اما نه به هر قیمتی. تئاتر اگر مترادف فرهنگ باشد نباید به «شعور» مخاطب بی‌توجه بماند. مد‌ّعیان روشن‌فكری تئاتر ایران، با شكل تئاتر «سرگرمی‌ساز / Entertaining Play» به ظاهر، مخالفت می‌كنند و آن را آفت تئاتر و تعقل مخاطب می‌دانند. در حالی كه خود آثار «خیال‌پردازانه / Autonomous Play» را كه فاصله زیادی با سرگرمی‌ساز ندارد به صحنه می‌كشند، این قیمت گزاف را به این جهت می‌پردازند كه مخاطب داشته باشند. یا آن‌قدر از مخاطب فاصله می‌گیرند كه حتی خواص هم نمی‌فهمند چه چیزی را دیده‌اند. این افراط و تفریط ب‍َد‌َل به وبایی برای تئاتر این م‍ِلك شده است. چرا؟ برای پاسخ به این چرایی از هر منظری جوابی هست. اما كمتر به بطن واقعه، عنایت می‌كنیم و آن ذات تئاتر است. ذات تئاتر با «عقل» و «احساس» مخاطب رو در روست. اما وضعیت ما، در این مقطع مكان و زمان بالضروره تراژیك است. تمامی افرادی كه به هر شكلی در دایره تئاتر مشغول‌اند در وضعیت نابه‌هنجاری زندگی می‌كنند. اگر خانواده تئاتری ما بر این وضعیت آگاه شود، دچار تشویش و اضطراب خواهد شد. اما بنا به هر دلیلی، ما این تشویش و اضطراب را از خود دریغ می‌كنیم. این اضطراب مقد‌ّس آغاز آگاهی است. آگاهی از پی «دیدگاه» حاصل می‌شود. انسان آگاه، آرامش ندارد. بدون تعص‍ّب و پیش‌داوری به وضعیت تئاتری امروز توجه كنیم. نظام آموزشی ما چه تناسبی با دنیای امروز دارد؟ این سامانه، چه تناسبی با جامعه ما دارد؟ آموزه‌های آكادمیك چند درصد در دنیای حرفه‌ای كاربرد دارد؟ آیا اساساً آموزه‌ای در دنیای آموزشی ما وجود دارد؟ دانشجویان و استادان ما چقدر به حقیقت تئاتر و ساحت دانشگاه‌ِ دنیای امروز‌ِ جامعه ایران، نزدیك شده‌اند؟ آیا ما اصلاً معیار و ضابطه‌ای برای كارگردانی، بازیگری، نقد و... داریم؟ انتقال تجربه، دانش میان نسلهای ما چگونه صورت می‌گیرد؟ آیا سه نسل قدیم، میانه و جدید، می‌توانند در یك گفتمان تئاتری كه بر پایه دیالوگ شكل بگیرد كنار هم بنشینند؟
این پرسشها را می‌توان تا بی‌نهایت، ادامه داد. متأسفانه تئاتر ما نظریه‌پرداز ندارد. ما حتی در ترجمان نظریات صاحبان نظریه، جز بازگرداندن صورت آن، موفق نبوده‌ایم. به همین دلیل است كه بدنة تئاتر ما نحیف می‌نماید. ارتباط دنیای كار با دانشگاه، منقطع است. در دنیای كاملاً مرزبندی‌شده و تخصصی امروز جهان‌ِ ما، عمدتاً در تمامی شاخه‌ها، صاحب دانش و آگاهی هستیم، اما تخصص نداریم.
شاید به همین دلایل است كه ما هنوز تعریف روشنی از «تئاتر»، «دراما»، «دراماتیك» و... نداریم. در حالی كه هر روزه پیرامون همین مفاهیم، صحبت می‌كنیم. از سوی دیگر هنوز درك روشنی از مخاطب هم نداریم. مخاطب تئاتری، به انبوهی جمعیت و تعداد نفر شماره نمی‌شود. مخاطب تئاتری كنش‌گر، شعورمند و چالش‌گر است. تئاتر رفرمیستی روشن‌فكرنمای ما یا با دست‌آویز قرار دادن جمعیت و یا به سبب نداشتن ارتباط مردم با تئاتر، از مخاطب واقعی فاصله گرفته است. از سویی، دولتمردان ما، آن چنان كه به سینما و ادبیات عشق می‌ورزند، رغبتی به تئاتر ندارند. به این دلیل این هنر در این حیطه، هم، دچار معضل است. انگار همة ما در خلأ صحبت می‌كنیم. به همة این گفته‌ها، این كلام را هم اضافه كنید كه؛ تفكری خاص در این مقطع نمی‌تواند مستقیماً به «ایران»، «مذهب» و تئاتر ایرانی حمله و با زیركی و دفاع بد از حقیقت خوب تأثیر ویرانگر طراز اول خود را به‌خوبی ایفا می‌كند و چون موریانه در مراكز تصمیم‌گیری و مجامع تئاتری حضور یافته و جماعت تئاتری ما هوراكش‌ تز هواداران قبله غیر شده‌اند. مفهوم معنای تراژیك تئاتر و زندگی تئاتری ایران در همین نكته نهفته است كه همة ما می‌دانیم و همه به آن اقرار و همه در خلوت از آن انتقاد می‌كنیم اما در جمعیت برای هماهنگ شدن با جمع، هوراكش تفكری هستیم كه هنوز از درك مفهوم تئاتر كه ریشه و تبارش در مذهب است عاجز است.
شاید به همین دلیل است كه گاه‌گاهی صدای «سازمان تئاتری»، «سند توسعه مل‍ّی»، «تئاتر مل‍ّی» و از همه كمیك‌تر، ساختن «تكیه دولتی» نوین می‌زنیم، و بی‌كه دچار دلهره و اضطراب باشیم زندگی می‌كنیم. برای نمونه به شعارپردازیها و رنگ و لعاب حباب‌گونه مهم‌ترین سند نوشته‌شده این چند ساله نظری بیندازیم تا به عمق فاجعه پی ببریم. تا به چشم سر، شاهد باشیم كه چگونه «حقیقت» را در مسلخ «منفعت‌طلبی» قربان می‌كنیم. (منظور چشم‌انداز بیست سالة تئاتر ایران است) این ترفند آگاهانه است آگاهانه ما را از «اضطراب» و «تشویش» مقدس دور می‌كنند. امروزه قیمت تئاتر در ایران با «پول» سنجیده می‌شود و نبودن عشق آشكار است. تئاتر برای عمارت، برای ریاست و برای ویلاهای شخصی است و اصلاً و اساساً مهم نیست كه خود این تئاتر چیست؟ و چه نسبتی با زندگی و مخاطب دارد. متول‍ّیان امر تئاتر و دولتمردان ما هم، ناآگاهانه گام به بازی نهاده‌اند كه دست‌آورد نهایی آن برای فرهنگ این دیار «هیچ» است. كافی است به سخنرانیها، رهنمودها و... توجه كنیم. انسانی كه دچار تشویش و اضطراب است، بحران را در می‌یابد. از یاد نبریم كه: ملتی كه تئاتر ندارد در دنیای امروز مترادف ملتی است كه فرهنگ ندارد.

 





 


برچسب ها: تئاتر، مفهوم تئاتر،
[ یکشنبه 22 آبان 1390 ] [ 18:57 ] [ حسن مختاری ]
نظرات
.: Weblog Themes By Pichak :.

درباره وبلاگ


آمار سایت
تعداد نویسندگان : نفر
كل مطالب : عدد
آخرین بروز رسانی :
>
امکانات وب